Al maandenlang worden we lekker gemaakt met teasers, posters en stills van Nymphomaniac. Op tweede kerstdag verscheen het eerste deel in de bioscoop. Maakt de nieuwe Lars von Trier de hooggespannen verwachtingen waar?

Zonder gevoel
De manier waarop het verhaal van het hoofdpersonage wordt verteld is overzichtelijk. Joe (Charlotte Gainsbourg) ligt mishandeld en achtergelaten in een donker steegje. Ze wordt gevonden door Seligman (Stellan Skarsgard), die zich over haar ontfermd. Hij verzorgt haar wonden, geeft haar te eten en luistert naar haar levensverhaal, het verhaal van hoe zij zich ontwikkelde tot nymfomane, dat de kijker als in flashback te zien krijgt. De toon wordt gezet met haar ontmaagding. Een jonge Joe (Stacy Martin) meldt zich bij een jongeman in een vies, vervallen huis en vraagt of hij haar kan ontmaagden. De ontmaagding die het publiek vervolgens te zien krijgt is compleet losgekoppeld van emoties. Er is zelfs een teller, die het hele scherm vult, te zien die het aantal stoten weergeeft waarmee Joe ontmaagd wordt .

Eenzame Lolita
Seks is een getal. Een scoreboard. Een wedstrijd. Een machtsmiddel. Een strijd tegen liefde. Joe is een eenzame Lolita. Een meisje dat iedereen kan verleiden, maar bij wie niemand verder komt dan seks. Een meisje dat alles alleen doet en hard voor zichzelf is, wat blijkt uit het feit dat ze haar levensverhaal “an accusation against myself” noemt. Von Trier gebruikt het eerste deel vanNymphomaniac vooral om Joe’s karakter uit te diepen. We zien hoe Joe systemen ontwikkelt om haar gevoel uit te schakelen, maar ook hoe zij toch overvallen kan worden door emoties. De filmische middelen die Von Trier inzet om zijn hoofdpersonage te duiden zorgen ervoor dat de kijker een goed beeld krijgt van Joe. Close-ups versterken herinneringen, long takes creëren het gevoel dat we dicht bij het personage komen te staan en stiltes zorgen ervoor dat de kijker kan nadenken over de vele gebeurtenissen in het leven van Joe.

Begin
Het eerste deel van Nymphomaniac is vooral een inleiding. Een inleiding die bol staat van allerhande emoties. Een goed voorbeeld waarin dit alles samen komt is de scène waarin Joe bezoek krijgt van de echtgenote en twee jonge kinderen van een van haar minnaars. De scène – waarin deze echtgenote (Uma Thurman) ongelooflijke stampij maakt – is grotesk en grappig, slaat onverbiddelijk om naar pijnlijk Von Trieriaans onheil, maar wordt afgesloten met de bizarre combinatie van een grap en geweld. Het is veel, maar het werkt. Dit geldt tevens voor de rest van de film, maar toch lijkt er iets te ontbreken. Er wordt een gevoel gecreëerd dat het erger kan. En dan is daar de aftiteling, met beelden uit deel twee. Beelden die beloven dat de hel zal losbreken. Stay tuned.


Dit artikel verscheen op SAPsite, het voormalig online cultureel magazine van Stichting Cultuurpromotie Utrecht.